In een recent dossier voor de Politierechtbank behaalde ons kantoor een integrale vrijspraak voor een bestuurder die vervolgd werd voor onder meer bumperkleven, het niet respecteren van de veiligheidsafstand en overdreven snelheid.
De feiten in een notendop
Onze cliënt, een ervaren bestuurder met rijbewijs sinds 1993, werd vervolgd voor vermeende feiten op de A11/E34 ter hoogte van Melsele. Volgens het proces-verbaal zou hij:
- Gevaarlijk dicht zijn komen rijden bij een ander voertuig (bumperkleven).
- De veiligheidsafstand niet hebben gerespecteerd.
- Zijn snelheid niet hebben aangepast aan de geldende limieten.
Opvallend: onze cliënt werd nooit staande gehouden en ontving ook geen afschrift van het proces-verbaal binnen de wettelijke termijn. In het dossier zat zelfs een omslag van de politie die onbestelbaar was wegens onvoldoende frankering. Pas drie maanden na de feiten werd hij verhoord. Hij herinnerde zich de vermeende inbreuken niet meer.
Bijzondere bewijswaarde onder vuur
In verkeerszaken genieten processen-verbaal in principe een bijzondere bewijswaarde tot bewijs van het tegendeel (art. 62 Wegverkeerswet). Die bijzondere bewijswaarde geldt echter enkel voor de persoonlijke, zintuiglijke vaststellingen van de politieagent binnen de perken van zijn bevoegdheid en met betrekking tot de bestanddelen van het misdrijf en de daarmee verbonden omstandigheden.
Die bijzondere bewijswaarde valt weg in een aantal situaties, onder meer:
- Wanneer de politieagent persoonlijk betrokken is bij de feiten die hij vaststelt. In dat geval heeft het proces-verbaal slechts de waarde van een eenvoudige inlichting, vrij te beoordelen door de rechter.
- Als de politieagent die het proces-verbaal heeft opgesteld daar eigenlijk niet (of niet op de juiste manier) bevoegd voor was. Bijvoorbeeld omdat hij niet bevoegd was voor die plaats, dat soort feiten of in die hoedanigheid. Op dat moment telt het proces-verbaal niet meer als “sterk” wettelijk bewijs, maar enkel nog als een gewone schriftelijke verklaring/inlichting die de rechter vrij mag beoordelen.
- Wanneer vormvereisten of verzendingsvereisten niet worden nageleefd. Ook dan kan het proces-verbaal zijn bijzondere bewijswaarde verliezen en enkel nog als inlichting gelden.
Geen neutrale politieagent, geen sterk bewijs
In dit dossier was de politieagent een politieofficier die in burger, met zijn privévoertuig, op weg was naar zijn werk. Hij stelde dat onze cliënt bumperkleefde, te snel reed en zijn snelheid niet aanpaste. Hij was dus zelf rechtstreeks betrokken in de verkeerssituatie die hij nadien heeft geverbaliseerd.
De rechtspraak is duidelijk: wanneer de politieagent persoonlijk betrokken is bij het misdrijf dat het voorwerp uitmaakt van het proces-verbaal, verliest dit zijn bijzondere bewijswaarde en blijft het slechts een inlichting. De feitenrechter beoordeelt dan vrij en onaantastbaar de bewijswaarde van die inlichting.
In ons dossier kwam daar nog bij dat:
- Onze cliënt nooit tijdig een afschrift van het proces-verbaal ontving, wat de bijzondere bewijswaarde van de vermelding van verzending ondergraaft;
- Hij pas 5 maanden later werd verhoord, waardoor hij zich de concrete verkeerssituatie niet meer kon herinneren, met een aantasting van zijn rechten van verdediging tot gevolg.
Het kwam erop neer dat het woord van de betrokken politieofficier stond tegenover dat van onze cliënt, zonder bijkomend objectief bewijs.
Rechten van verdediging centraal
Wanneer een proces-verbaal zijn bijzondere bewijswaarde verliest, kan de rechter het nog steeds in aanmerking nemen als inlichting, maar hij moet de bewijswaarde daarvan vrij beoordelen. In combinatie met een laattijdige kennisgeving en het ontbreken van een onmiddellijke confrontatie met de vermeende inbreuken, kan dit leiden tot een schending van de rechten van verdediging en uiteindelijk tot vrijspraak.
De politierechter volgde onze redenering: het proces-verbaal kon niet langer als sterk, wettelijk bewijs dienen, en er bleef onvoldoende betrouwbaar en objectief materiaal over om een veroordeling op te baseren. Onze cliënt werd dan ook integraal vrijgesproken van alle tenlasteleggingen.
Wat leert dit voor andere bestuurders?
Dit dossier illustreert hoe belangrijk het is om:
- De hoedanigheid en rol van de politieagent kritisch te bekijken (is hij neutraal of persoonlijk betrokken?).
- Na te gaan of alle vorm- en verzendingsvereisten rond het proces-verbaal correct werden nageleefd.
- De impact op de rechten van verdediging te benadrukken wanneer de betrokkene pas laattijdig wordt geïnformeerd of verhoord.
Een proces-verbaal is geen onaantastbaar document. Zodra de bijzondere bewijswaarde wegvalt, wordt het een gewoon bewijsmiddel dat de rechter vrij beoordeelt. Een goed onderbouwde verdediging het verschil maken tussen veroordeling en vrijspraak.
Betrokken in een soortgelijke situatie, zit je nog met vragen of heb je een andere situatie voor en nood aan een partij met kennis van zaken? Contacteer ons. We bekijken samen welke stappen we kunnen ondernemen.
